خويش باش ، و بپرهيز از آن كه لحظه‌اى اهمال ورزى ، چه شايد ، آن ، لحظهء عاقبت تو باشد . اين وضع تو در حال بيدارى است . امّا هنگامى كه مىخوابى بپرهيز از آن كه جز بر طهارت ظاهر و باطن بخوابى ، و بايد زمانى خواب بر تو غلبه كند كه ذكر خداوند بر دلت چيره باشد . نمىگويم : بر زبانت زيرا حركت زبان بتنهايى اثرى اندك دارد . و به يقين بدان كه به هنگام خوابيدن چيزى بر دل تو غلبه مىيابد كه پيش از آن بر دلت غالب بوده است ، و از خواب بر نمىخيزى جز بر آنچه در خواب بر دلت غلبه داشته است . مرگ و رستاخيز مانند خواب و بيدارى است . همان گونه كه بنده نمىخوابد جز بر چيزى كه در بيدارى بر او غلبه داشته ، و بيدار نمىشود جز بر چيزى كه در خواب بر او چيره بوده است ، انسان نمىميرد جز بر چيزى كه بر آن زيسته و برانگيخته نمىشود جز بر حالتى كه در آن مرده است . و به قطع و يقين بدان كه مرگ و بعث دو حالت از حالات تو است ، چنان كه خواب و بيدارى دو حالت از احوال تو است ، و به آن ايمان داشته باش ؛ ايمانى كه دل آن را تصديق كند . اگر شايستگى اين را ندارى كه به عين اليقين و نور بصيرت آن را بنگرى پس مراقب انفاس و لحظه‌هاى عمر خويش باش ، و بپرهيز از آن كه به اندازهء چشم بهمزدنى از خدا غافل شوى ، چه اگر همهء اينها را به كار بندى بر لبهء خطر بزرگى قرار دارى چه رسد به اين كه آنها را به كار نبندى ، زيرا همه مردم در معرض هلاكتند جز عالمان ، و همهء عالمان دستخوش هلاكتند جز عمل كنندگان ، و همهء عمل كنندگان هلاك شدگانند جز مخلصان ، و همهء مخلصان بر خطرى بزرگند . و بدان اين امور برايت ميسّر نخواهد شد جز آنگاه كه از دنيا به قدر ضرورت قناعت كنى ، و ضرورت تو نان و لباس و خانه است و هر چه جز اينهاست زيادى است . مقدار ضرورت طعام به اندازه‌اى است كه پشت تو را محكم سازد و رقم تو را سد كند . بايد خوردن تو مانند خوردن كسى باشد كه بدان مضطر شده و از آن كراهت دارد ، و نبايد رغبت تو در طعام بيش از رغبت تو در قضاى حاجت باشد ، چه ميان وارد كردن طعام در شكم و خارج كردن از آن تفاوتى نيست و هر دو در طبيعت ضرورى هستند . و نيز همان گونه كه قضاى حاجت از مقاصدى نيست كه دلت به آن مشغول شود خوردن طعام هم نبايد تو را به خود سرگرم سازد . و بايد بدانى كه اگر همّت تو آن باشد كه چه چيزى به شكمت وارد كنى ارزش تو برابر آن چيزى خواهد بود كه از شكمت خارج مىسازى . و